چگونه خلاصه نویسی کنیم برای کنکور ؟ ⚡ ویژه کنکور ۱۴۰۵
یکی از سوالاتی که ذهن بسیاری از داوطلبان کنکور را درگیر میکند این است: «چگونه خلاصه نویسی کنیم برای کنکور ؟»
بعضی دانشآموزان فکر میکنند باید همه نکات کتاب را بنویسند. اما این روش علاوه بر وقتگیر بودن، زمان مرور را هم دوبرابر میکند.
هدف اصلی از خلاصهنویسی در دوران کنکور، صرفهجویی در زمان و سادگی در مرور مطالب است.
البته باید در نظر گرفت که، به اندازه تمام افراد کره زمین، روش خلاصهنویسی وجود دارد؛ چراکه هر فردی به روش خودش میتواند خلاصه نویسی انجام دهد.
در ادامه “روش های خلاصه نویسی برای کنکور”، “خلاصه نویسی برای کنکور تجربی”، “خلاصه نویسی برای کنکور انسانی” و “خلاصه نویسی برای کنکور ریاضی” را بررسی کردهایم.
با نوین کنکور همراه باشید.
خلاصه نویسی برای کنکور تجربی
خلاصه نویسی برای کنکور تجربی، تبدیل حجم زیاد کتابها به نکات کلیدی، فرمولها، رابطهها و اشکال مهم در دفترچههای شخصی است. این کار برای مرور سریع و چندباره در روزهای نزدیک به کنکور مهم میباشد و نباید جایگزین یادگیری اولیه شود.
در جدول زیر برای هر یک از دروس کنکور تجربی ، راهکارهایی برای خلاصه نویسی ارائه کردهایم:
| نام درس | روش خلاصه نویسی |
| خلاصه درس شیمی | خلاصه نویسی درس شیمی را به دو بخش مفهومی و مسئله تقسیم کنید.
|
| خلاصه درس فیزیک | مهمترین کار، نوشتن دستهبندی فرمولها است.
|
| خلاصه درس زمینشناسی | این درس کاملاً حفظی و تصویری است.
|
| خلاصه درس ریاضی | مشابه فیزیک، اما تأکید بیشتر بر روی مراحل حل مسئله و فرمولهای پایه است. برای هر تیپ مسئله (مثل حل معادله لگاریتمی)، مراحل حل را به صورت قدم به قدم و با یک مثال یادداشت کنید. |
| خلاصه درس زیستشناسی | خلاصهها باید به صورت مفهومی و ترکیبی باشد.
|
خلاصه نویسی برای کنکور انسانی
خلاصهنویسی در کنکور انسانی، هنر تبدیل متون طولانی و پیچیده به مفاهیم کلیدی، نمودارهای روابط و شبکههای معنایی است. این کار برای درک عمیق ارتباط بین دروس و مرور سریع در بازههای زمانی کوتاه، ضروری میباشد.
در جدول زیر برای هر یک از دروس کنکور انسانی، راهکارهایی برای خلاصه نویسی ارائه کردهایم:
| نام درس | روش خلاصه نویسی |
| خلاصه درس ریاضی و آمار |
|
| خلاصه درس علوم و فنون ادبی | سه پایه اصلی تاریخ ادبیات، عروض و قافیه و سبک شناسی را جداگانه خلاصه کنید:
|
| خلاصه درس علوم اجتماعی |
|
| خلاصه درس جامعه شناسی |
|
| خلاصه درس روانشناسی | مشابه جامعهشناسی، اما تأکید بر نظریهها، آزمایشهای کلیدی و نام پژوهشگران است. خلاصهها را به صورت مقایسهای بنویسید (مثلاً مقایسه نظریه فروید با یونگ). |
| خلاصه درس عربی |
|
| خلاصه درس تاریخ |
|
| خلاصه درس جغرافیا |
|
| خلاصه درس فلسفه و منطق | برای هر مبحث (مثل قیاس در منطق یا نظرات فلاسفه) یک نمودار پلکانی یا درختی رسم کنید که رابطه بین مفاهیم را نشان دهد. |
| خلاصه درس اقتصاد |
|
خلاصه نویسی برای کنکور ریاضی
خلاصهنویسی در کنکور ریاضی، دستهبندی فرمولها، روشهای حل مسئله و نکات کلیدی هر مبحث در دفترچهای جداگانه است. هدف، ایجاد مرجعی سریع برای مرورهای آخر و حل سریعتر تستها میباشد.
در جدول زیر برای هر یک از دروس کنکور ریاضی، راهکارهایی برای خلاصه نویسی ارائه کردهایم:
| نام درس | روش خلاصه نویسی |
| خلاصه درس شیمی | این درس را به بخشهای مفهومی و محاسباتی تقسیم کنید:
|
| خلاصه درس آمار و احتمال | فرمولهای احتمال شرطی، پیشامدهای مستقل و فرمولهای جامعه و نمونه را بنویسید.
|
| خلاصه درس فیزیک | مشابه دروس ریاضی، اما با تأکید بر فرمولها و یکاها است.
|
| خلاصه درس هندسه | این درس را به بخشهای هندسه تحلیلی، هندسه ۱ و ۲ و بردار تقسیم کنید:
|
| خلاصه درس ریاضیات گسسته | درس ریاضیات گسسته را به سه بخش آمار، گراف و ترکیبیات تقسیم کنید:
|
| خلاصه درس حسابان | خلاصهنویسی را بر اساس فرمولهای مشتق و انتگرال متمرکز کنید.
|
| خلاصه درس ریاضیات پایه | این بخش شامل مباحث پراکنده اما مهم است.
|
خلاصه نویسی برای کنکور هنر
خلاصه نویسی برای کنکور هنر، یعنی تاریخها، سبکها، نام آثار و هنرمندان را به نمودارهای بصری و فلشکارتهای طبقهبندی شده، تبدیل نمایید. این کار به دلیل حجم بالای اطلاعات حفظی، برای مرور سریع ضروری است.
در جدول زیر برای هر یک از دروس کنکور هنر، راهکارهایی برای خلاصه نویسی ارائه کردهایم:
| نام درس | روش خلاصه نویسی |
| خلاصه درس درک عمومی هنر |
|
| خلاصه درس درک عمومی ریاضی-فیزیک |
|
| خلاصه درس ترسیم فنی |
|
| خلاصه درس خلاقیت تصویری و تجسمی |
|
| خلاصه درس خلاقیت موسیقی |
|
| خلاصه درس خواص مواد |
|
| خلاصه درس تاریخ هنر جهان |
|
| خلاصه درس تاریخ هنر ایران |
|
مطلب پیشنهادی: روزی چند تا تست بزنیم ؟
روش های خلاصه نویسی
همانطور که قسمتهای قبلی گفتیم، روشهای خلاصهنویسی بسیار متنوع هستند، اما بهترین روش، آن است که با سبک یادگیری فردی شما هماهنگ باشد. در ادامه، جدیدترین روش های خلاصه نویسی را که مورد تایید متخصصان آموزشی است، معرفی میکنیم:
۱ـ خلاصه نویسی با کلیدواژه ها
در روش خلاصه نویسی با کلیدواژهها ، فرد باید حداقل یک بار مطالب را مطالعه کند و تعدادی تست بزند، پس از آن متوجه خواهد شد که چه مطالبی مهم و مورد نظر طراحان است.
مراحل خلاصه نویسی با کلیدواژهها عبارتاند از:
- قبل از انجام دادن خلاصهنویسی، یکبار دیگر درس را مرور کنید.
- حالا به صورت پاراگراف پاراگراف، نکات مهم را جمعآوری کنید.
- کلیدواژهها را پیدا کنید.
- بعد از پایان این مراحل، جمعبندی نمایید.
- موارد را وارد یک دفترچه جدا کنید.
در ادامه مثالی از درس اول فلسفه یازدهم ارائه شده است:
«ملاصدرا، فیلسوف بزرگ اسلامی، مشغول بودن به امور عادی زندگی و تفکر در آنها را فطرت اول و ورود به آن پرسشهای اساسی و تفکر در آنها را فطرت ثانی یعنی فطرت دوم مینامد. وی ماندن در فطرت اول را شایستۀ انسان نمیداند و از انسانها میخواهد که بکوشند از فطرت اول عبور کنند و به فطرت ثانی که مرحلهای برتر و عالیتر است، برسند.»
خلاصه متن بالا به این صورت میباشد:
۲ـ نقشه ذهنی یا mind map
یکی از بهترین روشهای خلاصه نویسی روش نقشه ذهنی است، به این صورت که شما تمامی مطالب یک درس را به صورت یک نقشه جمعآوری و به صورت منظم سازماندهی میکنید.
از مزیتهای این روش فعال کردن هر دو نیم کرده مغز و یادگیری عمقتری میباشد.
مراحل خلاصه نویسی نقشه ذهنی عبارتاند از:
- همانند روش خلاصه نویسی با کلید واژهها درس را یک بار دیگر مرور کنید.
- یک برگه بردارید و موضوع اصلی درس را در وسط آن بنویسید.
- در این مرحله عنوانهای اصلی و مباحث مهم را جستجو کنید و با فلش به موضوع اصلی متصل نمایید.
- توضیحات هر عنوان را خلاصهوار، در هر شاخه بنویسید.
در ادامه نمونهای از روش خلاصه نویسی نقشه ذهنی ارائه شده است:
۳ـ روش 5w+1h
در این روش ۶ سوال اصلی وجود دارد که باید جواب آنها را در متن درس پیدا کنید.
این سوالات شامل موارد زیر است:
- چه کسی؟ (Who)
- چه چیزی؟ (What)
- چرا؟ (Why)
- چطور؟ (How)
- چه زمانی؟ (When)
- چه مکانی؟ ( Where)
این تکنیک بهویژه برای دروس تاریخی و متنی مناسب است و به بهترین شکل، محتوا را در قالب یک ساختار منسجم ارائه میدهد.
در ادامه مثالی از تاریخ دوازدهم ارائه شده است:
- استالین کیست؟ دبیر کل حزب کمونیست و رهبر سیاسی شوروی
- چه چیزی انجام داد؟ با تحکیم موقعیت سیاسی، وارد مسیر دیکتاتوری شد، عده زیادی که در برابرش مقاومت میکردند را به مرگ محکوم کرد و تغییر و تحول چشمگیری در شوروی ایجاد نمود.
- چطور به قدرت مطلق رسید؟ با استفاده از پست دبیرکلی حزب، که به او امکان میداد متحدانش را در جایگاههای کلیدی قرار دهد و رقبا را به تدریج از حزب بیرون کند
- چرا برنامه صنعتی کردن کشور را به اجرا درآورد؟ برای تولید کالاهای سرمایهای و سلاح های جنگی
- چه زمانی بر سر کار آمد؟ پس از مرگ لنین
- چه مکانی؟ شوروی سابق
۴ـ روش FTF
در این روش باید ۳ سوال اصلی را از متن درس بپرسید. این روش مناسب نظریات فلسفی، وقایع تاریخی، تاریخچه آنها و سبک شعری است.
این سوالات شامل موارد زیر میشود:
- چی شد؟
- چه اتفاقاتی افتاد؟
- در نهایت چه نتیجهای به عمل آمد؟
توصیه میشود، مختصر اما در عین حال کامل به این سوالات جواب دهید. روش FTP باعث میشود ترتیب همه چیز را یاد بگیرید و کمتر به فراموشی دچار شوید.
۵ـ روش KLW
برای افزایش یادگیری و داشتن تمرکز بیشتر میتوانید این روش را انتخاب کنید. روش KLW باعث یادگیری عمیق مفاهیم میشود.
مراحل خلاصه نویسی روش KLW عبارتاند از:
- چه چیزهایی میدانم؟ (KNOW): در این مرحله هر آن چیزی که از قبل درباره این درس یا موضوع میدانید، بنویسید. برای مثال : برای مطالعه تابعهای ثابت، باید اصولی که در پایه دهم درباره تابعها خواندهاید را به یاد آورید.
- چه چیزهایی را میخواهم یاد بگیرم؟ (WHAT): در این بخش باید سوالات خود را از متن درس و مباحث آن بپرسید. هر سوالی که احتمال میدهید برای طراحان مهم باشد را یادداشت کنید. برای مثال: چرا سبک خراسانی به عراقی تغییر کرد؟
- چه چیزهایی یاد گرفتم؟ (LEARN): در این مرحله مطالب را دوباره مطالعه کنید و به طور مختصر به سوالاتی که جمعآوری کردهاید، پاسخ دهید. کلیدواژهها را پیدا کنید و به همراه سوالات در دفتر خلاصه نویسی جزوه خود یادداشت نمایید.
در خلاصه نویسی باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟
در خلاصه نویسی، باید نکات و متن مهم اصلی را جمعآوری کنید و جزئیات را نادیده بگیرید. در ادامه مواردی که باید در خلاصه نویسی ذکر شوند و چیزهایی که باید از آنها چشم پوشی کنید ارائه شده است:
🔹چه مواردی باید در خلاصه ذکر شوند:
- موضوع اصلی: موضوع یا مسئله اصلی را در خلاصه بنویسید.
- نتایج مهم: اگر متن اصلی نتایج و مفاهیم خاصی دارد، آنها را در خلاصه درج کنید.
- نکات کلیدی: اطلاعات و نکات اساسی که در متن آمده ،باید در خلاصه نیز ارائه شود.
- مواردی که به درک متن اصلی کمک می کنند: اگر در متن اصلی از تعاریف، مفاهیم و تاریخچههای مهم برای درک بهتر موضوع استفاده شده، آنها را نیز در خلاصه ارائه نمایید.
- تصمیم گیری های کلیدی: اگر در متن اصلی به توصیههای خاصی پرداخته شده، آنها در خلاصه نیز بیان کنید.
🔹چه چیزهایی باید از آنها چشم پوشی کرد:
- جزئیات غیرضروری: جزئیاتی که اضافی هستند باید حذف شوند.
- اصطلاحات تخصصی: اگر مفهوم یک اصطلاح تخصصی برای خوانندهی خلاصه سنگین یا نامفهوم باشد، لازم است آن را به سادهترین بیان توضیح داد یا در صورت غیرضروری بودن، از آوردن آن صرفنظر کرد.
- مطالب جانبی: مواردی که باعث انحراف از موضوع اصلی میشود، باید از خلاصه حذف شوند.
- جزئیات فنی: اگر متن اصلی به جزئیات تکنیکی و فنی مایل شده و اهمیت کمی دارند، آنها را از خلاصه حذف نمایید.
- انتخاب های شخصی: در خلاصهنویسی باید بیطرفانه عمل کرد و تنها به محتوای متن اصلی پرداخت، بدون آنکه دیدگاههای شخصی یا تحلیلهای فردی به آن اضافه شود.
- تاریخچه طولانی: تاریخچههای طولانی را به صورت خلاصه و انتخابی در خلاصه اضافه کنید.
نتیجه گیری
خلاصه نویسی برای کنکور، یک مهارت استراتژیک است که باعث افزایش بازدهی مطالعه و صرفهجویی در زمان میشود. موفقیت در این مسیر، وابسته به شناخت سبک یادگیری شخصی و انتخاب روش مناسب برای هر درس است. به یاد داشته باشید که یک خلاصهی مؤثر، همانطور که در این مقاله بررسی شد، نهتنها خلاصهی مطالب، بلکه خلاصهی راهبردی برای موفقیت در کنکور است.
سوالات متداول
۱ـ چگونه متنی را خلاصه کنیم ؟
پاسخ: همانطور که گفته شد روشهای خلاصه نویسی متنوع هستند، اما در همین مقاله بهترین و مؤثرترین روش های خلاصه نویسی را ارائه دادهایم که میتوانید آنها را مطالعه کنید.
۲ـ آیا خلاصهنویسی برای همه دروس به یک روش انجام میشود؟
پاسخ: خیر، روش خلاصهنویسی باید با ماهیت هر درس تطبیق داده شود.
برای مثال:
- دروس مفهومی (مانند ریاضی، فیزیک): تمرکز بر فرمولها و روشهای حل مسئله.
- دروس حفظی (مانند تاریخ، دین و زندگی): تمرکز بر نمودارهای درختی و فلشکارت.
- دروس متنی (مانند ادبیات، علوم اجتماعی): تمرکز بر کلیدواژهها و نقشههای ذهنی.
۳ـ بهترین روش خلاصهنویسی برای کنکور چیست؟
پاسخ: بهترین روش، یک روش ثابت نیست بلکه باید با سبک یادگیری فردی و نوع درس تطبیق داده شود. برای دروس تحلیلی مانند ریاضی، دستهبندی فرمولها و حل مثال و برای دروس حفظی مانند تاریخ، نقشههای ذهنی و خطوط زمانی پیشنهاد میشود.
منبع: نوین کنکور
سلام من برای کنکور از روش های مختلفی استفاده کردم و روش های خلاصه نویسی که گذاشتید بهترینا بودن
سلام خوشحالیم که استفاده کردید.